Lập quỹ giải trí hằng tháng theo nguyên tắc phong bì với Tipclub
Thời còn máy chữ, toà soạn nhỏ nào cũng có một ngăn kéo đựng phong bì. Phong bì lương, phong bì tiền giấy, phong bì tem thư, mỗi cái ghi tên và đựng đúng số tiền định sẵn. Hết phong bì nào thì thôi, không ai lấy tiền tem đi trả tiền giấy. Cách quản lý đơn sơ ấy vẫn hiệu quả đến tận hôm nay, và nó hợp lạ lùng với chuyện giải trí. Nếu bạn dùng Tipclub như một thú vui, phương pháp phong bì sẽ giúp khoản chi cho nó luôn nằm trong rào đã dựng sẵn.
Ảnh: Brecht Corbeel / Unsplash
Nguyên tắc phong bì là gì
Ý tưởng rất đơn giản: đầu tháng, bạn chia thu nhập thành các khoản có tên, và mỗi khoản có một hạn mức cố định. Khoản nào hết thì dừng chi cho khoản đó. Biến thể thường được gọi là ngân sách từ con số không, nghĩa là mọi đồng thu nhập đều được gán một việc cụ thể, tổng thu trừ tổng các khoản gán bằng không. Không có đồng tiền nào lơ lửng không tên, vì tiền lơ lửng chính là thứ dễ chảy đi nhất.
Điểm mạnh của phương pháp này là biến một quyết định cảm tính thành quyết định đã có sẵn từ trước. Khi đứng trước lựa chọn chi hay không, bạn không cần đấu tranh, chỉ cần nhìn phong bì.
Tách tiền giải trí khỏi chi phí thiết yếu
Đây là bước quan trọng nhất. Hãy chia thành ít nhất ba nhóm.
Nhóm thứ nhất là chi phí thiết yếu: nhà ở, điện nước, ăn uống, đi lại, học hành, y tế, nợ phải trả. Nhóm này luôn được trả trước, không thương lượng.
Nhóm thứ hai là tiết kiệm và dự phòng: quỹ khẩn cấp, mục tiêu dài hạn. Nên trích ngay đầu tháng chứ không đợi cuối tháng xem còn dư bao nhiêu.
Nhóm thứ ba là giải trí và sở thích, trong đó có phần dành cho Tipclub nếu bạn chọn dùng. Đây là khoản duy nhất được phép tiêu cho vui, nên cần giới hạn rõ ràng.
Quy tắc sắt là tiền thiết yếu và tiền dự phòng không bao giờ được rút sang quỹ giải trí. Chiều ngược lại thì được: nếu quỹ giải trí không dùng hết, phần dư có thể chuyển sang tiết kiệm.
Bước làm cụ thể
- Cuối tháng cũ, ngồi xuống liệt kê thu nhập dự kiến của tháng mới, chỉ tính khoản chắc chắn có.
- Điền các khoản thiết yếu trước, dựa vào số thực tế của vài tháng gần nhất chứ không phải số mong muốn.
- Trích tiết kiệm và dự phòng.
- Phần còn lại mới chia cho các khoản linh hoạt, trong đó có quỹ giải trí. Nên chọn một con số bạn thấy thoải mái mất hẳn, coi như tiền mua vé một buổi xem phim.
- Chuyển khoản giải trí sang một tài khoản hoặc ví riêng, hoặc nếu dùng tiền mặt thì bỏ vào phong bì thật. Ranh giới vật lý khiến hạn mức rõ ràng hơn nhiều so với một con số trong đầu.
- Chia nhỏ hạn mức theo tuần. Ví dụ quỹ tháng chia đều bốn phần, để tuần đầu không tiêu hết sớm rồi sốt ruột cả phần còn lại.
- Đặt một quy tắc về phong bì rỗng: hết quỹ là dừng đến hết kỳ, và không cho phép mượn từ khoản khác.
Theo dõi và ghi chép
Một ngân sách mà không theo dõi cũng như bản thảo không đọc lại. Hãy ghi mỗi khoản chi giải trí ngay khi phát sinh, kèm ngày và số tiền. Dùng sổ tay, bảng tính hoặc ứng dụng quản lý chi tiêu đều được, miễn là thói quen đều đặn. Mỗi tuần dành năm phút xem lại: đã dùng bao nhiêu phần trăm hạn mức, còn bao nhiêu, có xu hướng nào đáng chú ý không.
Điều cần để mắt đặc biệt là nhịp độ. Nếu quỹ liên tục cạn trước hạn, hoặc bạn thấy mình hay muốn nhích hạn mức lên, đó có thể là tín hiệu nên nhìn lại cảm xúc đằng sau những lần chi đó, thay vì chỉ sửa con số.
Điều chỉnh theo tháng
Cuối mỗi tháng, hãy làm một buổi tổng kết ngắn. So số thực chi với hạn mức. Nếu còn dư, chuyển phần dư sang tiết kiệm thay vì cộng dồn vào quỹ giải trí tháng sau, vì cộng dồn dễ tạo cảm giác có sẵn một khoản lớn để tiêu. Nếu vượt mức, xem nguyên nhân: do thu nhập thay đổi, do chi phí thiết yếu tăng, hay do bạn chưa giữ được hạn mức. Từ đó chỉnh lại cho tháng sau, thường là giảm quỹ giải trí hơn là rút từ khoản thiết yếu.
Nếu thu nhập tháng đó giảm, quỹ giải trí là khoản đầu tiên được co lại, vì nó là khoản duy nhất không ảnh hưởng đến sinh hoạt. Có những tháng bạn có thể hạ nó về không, và điều đó hoàn toàn bình thường.
Những sai lầm thường gặp
Không tách tài khoản nên tiền giải trí lẫn với tiền sinh hoạt. Đặt hạn mức theo cảm hứng thay vì theo số liệu thực. Dồn cả quỹ tháng vào vài ngày đầu. Mượn tiền từ phong bì khác với lý do chỉ lần này thôi. Cố bù một khoản đã chi bằng cách chi thêm ở tháng sau. Hay không bao giờ xem lại ghi chép. Mỗi lỗi nhỏ ấy giống như một dòng chữ lệch trên tờ giấy, thoạt nhìn không đáng gì nhưng cộng dồn lại thì khó sửa.
Cuối cùng, hãy nhớ rằng mục đích của quỹ không phải để tiêu hết, mà để biết trước mình sẵn lòng bỏ ra bao nhiêu cho một thú vui và dừng lại đúng chỗ. Phong bì mỏng đi là điều bình thường, quan trọng là nó không bao giờ dày thêm bằng tiền của những phong bì khác.
Nội dung về Tipclub dành cho người từ đủ 18 tuổi và mang tính tham khảo, không phải lời khuyên tài chính cá nhân. Mỗi người cần tuân thủ pháp luật tại nơi cư trú, đặt giới hạn giải trí hợp lý và tự chịu trách nhiệm với quyết định của mình. Nếu thấy khó giữ hạn mức, hãy tạm nghỉ và tìm sự hỗ trợ từ người thân hoặc chuyên gia.
Tham khảo thông tin tại https://tip.club/.