Cảnh giác mã QR giả mạo khi thanh toán và đăng nhập Tipclub
Hãy tưởng tượng một tờ giấy ghi địa chỉ, nhưng chữ trên đó được in bằng loại mực chỉ máy mới đọc được. Bạn không thể tự nhìn ra nó dẫn đi đâu, chỉ có thể đưa cho chiếc máy đọc rồi tin vào kết quả. Mã QR chính là tờ giấy ấy. Tiện lợi vô cùng, và cũng vì thế mà kẻ gian thích. Khi bạn thanh toán hay đăng nhập tài khoản Tipclub bằng cách quét mã, việc kiểm tra mã dẫn đến đâu quan trọng hơn bạn nghĩ.
Ảnh: FlyD / Unsplash
QR phishing là gì
Người ta thường gọi kiểu lừa này là quishing, tức là lừa đảo qua mã QR. Thay vì gửi một đường dẫn lạ mà bộ lọc có thể chặn, kẻ gian đưa đường dẫn ấy vào trong một hình vuông. Máy quét thấy ô vuông, người dùng thấy ô vuông, và không ai đọc được địa chỉ thật bên trong cho đến khi quét xong. Đích đến có thể là một trang đăng nhập giả giống hệt trang thật, một biểu mẫu thanh toán trỏ về tài khoản của kẻ gian, hoặc một trang cài ứng dụng độc hại.
Điều nguy hiểm là mã QR đánh vào thói quen: ta quen quét mã ở quán cà phê, ở cửa hàng, ở bãi giữ xe, nên ít khi nghi ngờ.
Kẻ gian làm giả bằng cách nào
Có vài cách phổ biến mà bạn nên biết.
Cách thứ nhất là dán đè. Kẻ gian in một mã QR của họ rồi dán chồng lên mã gốc ở bàn thanh toán, biển quảng cáo hoặc áp phích. Mắt thường nhìn vào chỉ thấy một ô vuông, rất khó phân biệt.
Cách thứ hai là gửi qua email, tin nhắn hoặc mạng xã hội, kèm lời nhắn "xác minh tài khoản" hay "nhận ưu đãi", ép bạn quét ngay bằng điện thoại để né bộ lọc trên máy tính.
Cách thứ ba là mã động bị tráo đích. Một số mã chỉ chứa địa chỉ trung gian rồi chuyển hướng, nên nội dung đích có thể bị đổi mà hình vuông bên ngoài không đổi.
Cách thứ tư là dựng cả màn hình giả. Sau khi quét, trang hiện ra có logo, màu sắc giống hệt, và yêu cầu bạn nhập tên đăng nhập, mật khẩu hoặc mã xác nhận.
Kiểm tra đích đến trước khi bấm
Điện thoại hiện đại thường hiện bản xem trước địa chỉ ngay sau khi quét, trước khi mở trang. Đây là khoảnh khắc quý nhất. Hãy dừng lại ở đó và làm theo các bước dưới đây.
- Đọc kỹ tên miền hiện ra. Phần quan trọng là phần đứng ngay trước đuôi miền cuối cùng, không phải những chữ đứng trước nó. Kẻ gian hay chèn tên thương hiệu vào đầu địa chỉ cho trông thật.
- So sánh với địa chỉ chính thức mà bạn đã lưu từ trước. Nếu khác một ký tự, thêm bớt gạch ngang, đổi chữ i thành số một, hãy bỏ.
- Cảnh giác với địa chỉ rút gọn. Nếu không đọc được đích thật, đừng mở.
- Không bấm nếu trang yêu cầu cài ứng dụng ngoài kho chính thức, cấp quyền lạ hoặc bật một tính năng chia sẻ.
- Khi nghi ngờ, đóng lại và tự mở ứng dụng hoặc địa chỉ đã lưu để thực hiện việc cần làm, thay vì đi theo mã.
Biểu tượng ổ khoá không chứng minh trang đáng tin. Nó chỉ nói đường truyền được mã hoá, còn trang giả cũng có thể có ổ khoá.
Quy tắc dùng mã QR với tài khoản Tipclub
Hãy xác định rõ hai tình huống. Với đăng nhập, nếu trang chính thức cho phép đăng nhập bằng mã, mã phải hiện ra trên chính trang bạn tự mở, và bạn quét nó bằng ứng dụng chính thức trên điện thoại của mình. Tuyệt đối không quét một mã được gửi cho bạn qua tin nhắn với lời nhắn bảo đăng nhập hộ ai đó, vì khi đó bạn đang tự tay mở cửa cho người lạ.
Với thanh toán, hãy xác nhận tên người nhận hiện trong ứng dụng ngân hàng trước khi chuyển. Nếu tên hiển thị không khớp với nơi bạn định trả, dừng lại. Ở những nơi công cộng, hãy dùng ngón tay thử cạy nhẹ mép mã xem có phải lớp dán đè không, và quan sát xem mã có nằm đúng chỗ thường lệ hay không.
Một nguyên tắc dễ nhớ: mã QR chỉ nên là lối tắt cho việc bạn đã chủ động muốn làm, không bao giờ là thứ khiến bạn phải làm. Nếu một mã lạ xuất hiện rồi thúc giục bạn hành động, đó là dấu hiệu để lùi lại.
Những thói quen phòng thủ
Giữ ứng dụng quét mã ở chế độ hiển thị địa chỉ trước khi mở. Cập nhật hệ điều hành và trình duyệt để có lớp cảnh báo trang giả mới nhất. Bật xác thực bổ sung cho tài khoản, để lỡ có nhập nhầm mật khẩu ở trang giả thì kẻ gian vẫn chưa vào được. Đừng bao giờ nhập mã xác nhận lên một trang bạn đến bằng cách quét mã lạ. Và nếu lỡ nhập thông tin vào trang đáng ngờ, đổi mật khẩu ngay từ một thiết bị tin cậy, đăng xuất mọi phiên đang mở và báo cho kênh hỗ trợ chính thức.
Một lỗi hay gặp là tin rằng mã nằm ở nơi uy tín thì an toàn. Mã dán đè thường nằm ngay ở những nơi quen thuộc nhất. Một lỗi khác là quét xong mới nhìn địa chỉ, khi đó trang đã tải và có thể đã chạy mã độc. Hãy tập thói quen nhìn trước, bấm sau.
Người đánh máy chữ có thói quen đọc lại dòng cuối trước khi kéo cần xuống dòng mới. Mỗi lần quét mã, hãy để mình đọc lại một lần như thế, vì chỉ mất vài giây mà giữ được cả tài khoản.
Nội dung về Tipclub dành cho người từ đủ 18 tuổi và mang tính tham khảo. Mỗi người cần tuân thủ pháp luật tại nơi cư trú, đặt giới hạn giải trí hợp lý và tự chịu trách nhiệm với quyết định của mình. Nếu nghi ngờ bị lừa qua mã QR, hãy liên hệ ngân hàng và kênh hỗ trợ chính thức càng sớm càng tốt.
Tham khảo thông tin tại https://tip.club/.