Skip to content
Hitclub@hitclub Follow (RSS)

Cập nhật phần mềm và vá lỗi: lá chắn âm thầm khi dùng Hitclub

Chiếc máy chữ nào cũng cần tra dầu, lau đầu chữ, thay ruy băng. Không ai khen bạn khi làm những việc ấy, và cũng chẳng ai thấy chúng, cho đến ngày bạn lơ là và một chiếc phím kẹt cứng giữa lúc đang gõ dở. Bản cập nhật phần mềm là việc bảo dưỡng ấy trong thế giới số: lặng lẽ, hơi phiền, nhưng quyết định chiếc máy của bạn có còn đáng tin khi dùng Hitclub hay không.

Cập nhật phần mềm và vá lỗi: lá chắn âm thầm khi dùng Hitclub

Ảnh: Ján Vlačuha / Unsplash

Bản vá thực chất là gì

Mọi phần mềm, từ hệ điều hành, trình duyệt đến ứng dụng, đều do con người viết, nên đều có sai sót. Một số sai sót vô hại. Số khác tạo ra lỗ hổng, tức kẽ hở cho kẻ xấu chui vào, đọc dữ liệu, chiếm quyền hoặc cài mã độc mà người dùng không hay biết.

Khi nhà phát triển phát hiện lỗ hổng, họ viết một bản vá để bịt kẽ hở ấy rồi phát hành dưới dạng cập nhật. Điều ít người nhận ra: ngay khi bản vá xuất hiện, thông tin về lỗ hổng cũng dần trở nên công khai, vì ghi chú cập nhật mô tả, hoặc người nghiên cứu phân tích sự khác biệt giữa hai phiên bản. Kẻ xấu đọc những thông tin đó và đi tìm những chiếc máy chưa vá. Người cập nhật chậm vì thế rơi vào tình thế nghịch lý: kẽ hở của họ vừa được cả thế giới biết tới.

Lỗ hổng chưa vá bị khai thác ra sao

Chúng ta thường hình dung kẻ tấn công như một nhân vật phim, ngồi tính toán nhắm vào một người cụ thể. Thực tế phần lớn các cuộc tấn công là tự động. Những công cụ quét hàng loạt tìm các phiên bản phần mềm cũ, rồi thử khai thác lỗ hổng đã biết lên từng máy mà chúng gặp. Máy của bạn không cần là mục tiêu đặc biệt, chỉ cần là máy chưa vá.

Hậu quả có thể là: trang web độc hại tự động cài mã vào máy chỉ vì bạn mở nó bằng trình duyệt cũ; tệp đính kèm trông vô hại làm hỏng bộ nhớ và nhường quyền điều khiển cho kẻ lạ; ứng dụng cũ để lộ dữ liệu đăng nhập. Với người dùng Hitclub, điều này có thể dẫn tới mất phiên đăng nhập, lộ mật khẩu hay bị theo dõi thao tác trên máy. Tất cả bắt nguồn từ một thứ rất nhỏ bạn đã bấm "để sau" hàng tháng liền.

Bật tự cập nhật ở ba tầng

Cách đơn giản nhất để giữ máy khỏe là để việc cập nhật tự diễn ra. Hãy kiểm tra ba tầng.

Hệ điều hành. Bật cập nhật tự động trong cài đặt hệ thống, và chọn thời điểm cài vào ban đêm khi máy đang sạc và có mạng. Đừng trì hoãn nhiều lần, vì các bản vá bảo mật của hệ điều hành thường quan trọng nhất.

Trình duyệt. Trình duyệt là cánh cổng chính ra thế giới, nên là nơi bị nhắm đến nhiều nhất. Thỉnh thoảng hãy vào mục thông tin về trình duyệt để chắc rằng nó đang ở phiên bản mới nhất, và khởi động lại khi được nhắc.

Ứng dụng. Trong kho ứng dụng chính thức của máy, bật cập nhật tự động cho toàn bộ ứng dụng, trong đó có ứng dụng của Hitclub. Thỉnh thoảng mở danh sách cập nhật đang chờ để xóa những ứng dụng bạn không còn dùng. Ứng dụng bỏ quên là kẽ hở người ta ít nghĩ tới.

Đừng quên cả những thiết bị phụ như bộ phát mạng gia đình. Phần mềm của nó cũng cần được cập nhật định kỳ, và mật khẩu quản trị mặc định nên được đổi.

Chỉ tải bản chính thức, kể cả khi cập nhật

Có một cái bẫy đi đôi với chủ đề này: những cửa sổ nhắc "cập nhật ngay" do kẻ lừa đảo dựng lên. Chúng xuất hiện khi bạn duyệt web, hoặc trong một tin nhắn, thúc giục bạn tải bản mới. Bản "cập nhật" ấy thực ra là mã độc.

Nguyên tắc rất rõ. Cập nhật hệ điều hành chỉ đến từ mục cập nhật trong chính cài đặt hệ thống. Cập nhật ứng dụng chỉ đến từ kho ứng dụng chính thức. Cập nhật trình duyệt đến từ chính trình duyệt đó. Không có lý do chính đáng nào để một trang web bất kỳ yêu cầu bạn cập nhật bằng cách tải một tệp về chạy. Hãy đóng cửa sổ ấy, rồi vào đúng chỗ chính thức để tự kiểm tra.

Sai lầm thường gặp

  • Bấm "nhắc tôi sau" mãi. Mỗi lần trì hoãn là thêm một lần để lỗ hổng mở toang.
  • Dùng phiên bản hệ điều hành đã hết hỗ trợ. Khi nhà phát hành ngừng cập nhật, mọi lỗ hổng mới sẽ không bao giờ được vá. Đã đến lúc cân nhắc nâng cấp.
  • Sợ cập nhật làm hỏng máy nên tắt hẳn. Rủi ro từ lỗ hổng thường lớn hơn nhiều so với rủi ro từ bản cập nhật.
  • Tải bản cập nhật từ trang lạ vì thấy cửa sổ đỏ chói.
  • Chỉ cập nhật hệ điều hành, quên trình duyệt và ứng dụng.

Checklist bảo dưỡng định kỳ

  • Cập nhật tự động đã bật cho hệ điều hành, trình duyệt và ứng dụng?
  • Máy còn nằm trong phạm vi được nhà sản xuất hỗ trợ cập nhật?
  • Đã gỡ các ứng dụng và tiện ích trình duyệt không còn dùng?
  • Có sao lưu dữ liệu quan trọng trước các bản nâng cấp lớn?
  • Mỗi tháng có một lần kiểm tra danh sách cập nhật đang chờ?
  • Cập nhật chỉ lấy từ nguồn chính thức, không từ cửa sổ bật lên?

Lá chắn không có tiếng động

Ông thợ sửa máy chữ từng nói với tôi rằng máy bảo dưỡng tốt là máy bạn không bao giờ phải nhớ tới. Lá chắn bảo mật cũng thế: tốt nhất khi nó âm thầm làm việc, để bạn tập trung vào điều quan trọng hơn. Hãy dành vài phút bật những công tắc cần thiết ngay hôm nay, rồi quên chúng đi. Đó là khoản đầu tư nhỏ nhất cho sự an toàn dài lâu.

Lưu ý: các dịch vụ giải trí chỉ dành cho người từ đủ 18 tuổi trở lên. Hãy tuân thủ pháp luật nơi bạn sinh sống, đặt giới hạn thời gian và ngân sách giải trí, chỉ tham gia trong khả năng của mình và tự chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình. Nếu thấy khó kiểm soát việc giải trí, hãy nghỉ và nhờ người thân hay đơn vị hỗ trợ phù hợp giúp đỡ.

Tham khảo thông tin tại nhà cái Hitclub.

Replies

0

No replies yet. Start the thread.

Write a reply

Replies are reviewed before they appear. No account needed, just a name.

More from Hitclub

View profile