Bộ quy tắc gia đình về thiết bị và thời gian liên quan Hitclub
Tôi từng đánh máy một tờ nội quy cho căn nhà nhỏ của mình, gõ đều từng dòng rồi dán lên cửa tủ lạnh. Không phải vì cần ra lệnh cho ai, mà vì một quy tắc viết ra giấy thì mọi người cùng nhìn thấy và cùng nhớ. Thiết bị số, thời gian giải trí và những dịch vụ như Hitclub, vốn chỉ dành cho người đủ 18 tuổi, cũng cần một tờ như vậy trong mỗi gia đình. Không để cấm đoán, mà để cả nhà thống nhất cách sống chung với màn hình.
Ảnh: HackerNoon / Unsplash
Vì sao gia đình nên có thỏa thuận chung
Khi mỗi người tự dùng thiết bị theo ý mình, rất dễ nảy sinh hai tình huống. Hoặc bố mẹ cấm đoán đột ngột sau khi mâu thuẫn bùng nổ, hoặc không ai nói gì cho tới khi vấn đề đã lớn. Một thỏa thuận chung được bàn bạc từ lúc bình tĩnh tránh được cả hai. Nó biến những xung đột lặt vặt thành các quy ước ai cũng biết, và quan trọng hơn, nó cho thấy người lớn cũng chịu cùng luật, chứ không chỉ đặt luật cho trẻ.
Điều này đặc biệt quan trọng vì giải trí trực tuyến dành cho người lớn thì người chưa đủ tuổi không được tiếp cận. Quy tắc gia đình là lớp bảo vệ đầu tiên và gần gũi nhất, đứng trước mọi công cụ kỹ thuật.
Cách xây dựng thỏa thuận cùng nhau
Hãy bắt đầu bằng một buổi nói chuyện thoải mái, không đúng lúc ai đang giận hay đang bận. Mời mọi thành viên có mặt, kể cả người trẻ, để họ cảm thấy mình được lắng nghe. Mở đầu bằng câu hỏi chứ không bằng lệnh: mỗi người thấy thiết bị đang chiếm bao nhiêu thời gian trong ngày, điều gì làm mình thấy khó chịu, điều gì mong muốn thay đổi.
Sau đó cùng đi tới vài quy tắc ngắn gọn, rõ ràng, dễ nhớ, tốt nhất khoảng năm đến bảy điều. Quy tắc dài dòng thì không ai nhớ nổi. Mỗi quy tắc nên có lý do đi kèm, vì người ta dễ tuân theo điều mình hiểu. Cuối cùng, ghi lại và để mọi người cùng ký tên hoặc gật đầu, như một cam kết chung. Đặt thời điểm xem lại, ví dụ mỗi tháng một lần, để điều chỉnh những điểm không hợp lý.
Khu vực và giờ không thiết bị
Hai công cụ đơn giản và hiệu quả bậc nhất là không gian và thời gian. Về không gian, chọn vài khu vực trong nhà là vùng không thiết bị: bàn ăn, phòng ngủ, có thể cả nhà vệ sinh. Bàn ăn không điện thoại giúp bữa cơm trở lại là lúc trò chuyện. Phòng ngủ không thiết bị giúp giấc ngủ tốt hơn, một điều mà ai cũng cần.
Về thời gian, đặt vài khung cố định như trong bữa ăn, một giờ trước khi ngủ, buổi làm bài hay giờ học. Thêm vào đó là một giờ "đóng cửa thiết bị" mỗi tối, khi cả nhà đặt máy vào một chỗ chung, chẳng hạn một chiếc hộp hoặc kệ gần cửa. Việc cả nhà cùng làm tạo nên cảm giác công bằng. Và một ngày nghỉ số cố định mỗi tuần sẽ càng củng cố nhịp sống chung ấy.
Bảo vệ người chưa đủ tuổi
Phần này cần rõ ràng và dứt khoát: người chưa đủ 18 tuổi không được dùng các dịch vụ giải trí dành cho người lớn. Người lớn trong nhà có trách nhiệm không để trẻ tiếp cận bằng bất kỳ cách nào.
Về mặt thực hành, hãy làm vài việc cụ thể. Không chia sẻ mật khẩu hay để thiết bị đã đăng nhập sẵn tài khoản ở nơi trẻ dễ cầm. Dùng mật khẩu hoặc sinh trắc học để khóa thiết bị cá nhân. Bật các công cụ kiểm soát của hệ điều hành và trình duyệt: giới hạn thời gian sử dụng, lọc nội dung, yêu cầu phê duyệt khi cài ứng dụng mới. Không lưu thông tin thẻ thanh toán trên thiết bị trẻ dùng. Đồng thời, đừng chỉ dựa vào công nghệ; hãy trò chuyện thường xuyên với con về những gì chúng thấy trên mạng, và để chúng biết rằng nếu gặp điều gì đáng lo, chúng có thể nói với bố mẹ mà không bị trách mắng.
Mẫu quy tắc để bạn tham khảo
Đây là một khung mẫu, bạn có thể sửa cho hợp nhà mình.
Một, bữa ăn là thời gian không thiết bị cho tất cả mọi người, kể cả người lớn. Hai, phòng ngủ không mang thiết bị vào sau giờ tối đã thống nhất. Ba, giờ học và giờ làm việc nhà được ưu tiên trước giải trí. Bốn, mỗi tuần có một ngày nghỉ số cả nhà cùng giữ. Năm, mật khẩu và thông tin tài khoản là việc riêng, không chia sẻ, không dùng chung với trẻ. Sáu, dịch vụ giải trí dành cho người đủ 18 tuổi chỉ do người lớn sử dụng và luôn trong giới hạn thời gian, ngân sách đã đặt. Bảy, khi thấy điều gì đáng lo hay đáng ngờ trên mạng, ai cũng có thể nói ra và không bị phán xét.
Cách duy trì nhất quán
Quy tắc hay đến đâu cũng vô ích nếu chỉ nhớ trong tuần đầu. Điều giữ cho nó sống là sự nhất quán. Người lớn phải là người gương mẫu đầu tiên: nếu cấm điện thoại ở bàn ăn mà chính mình lại cầm lên, thì mọi quy tắc đều mất sức nặng. Hậu quả khi vi phạm nên được thống nhất trước và nhẹ nhàng, như lùi giờ dùng thiết bị hôm sau, chứ không phải những màn nổi giận bất chợt.
Hãy khen ngợi khi mọi người giữ đúng, vì sự ghi nhận làm thói quen bền hơn hình phạt. Xem lại thỏa thuận định kỳ, và sẵn sàng sửa những điều không hợp lý. Một quy tắc bị phá liên tục thường là quy tắc cần được thiết kế lại, không phải một thành viên cần bị trách. Khi có biến cố, như ai đó mất kiểm soát thời gian hoặc chi tiêu, hãy tiếp cận bằng quan tâm thay vì chỉ trích, và tìm sự hỗ trợ chuyên môn nếu cần.
Những sai lầm thường gặp
Áp đặt quy tắc mà không hỏi ý kiến. Quy tắc quá nhiều, quá nghiêm. Người lớn đặt luật nhưng không tự tuân thủ. Chỉ phạt mà không giải thích lý do. Không xem lại theo thời gian nên quy tắc lạc hậu. Và quên đặt bảo vệ kỹ thuật cơ bản cho thiết bị và tài khoản.
Dán tờ nội quy lên
Tờ nội quy đánh máy ở cửa tủ lạnh nhà tôi đã ngả vàng, nhưng vẫn còn tác dụng, vì nó nhắc cả nhà một điều giản dị: chúng ta cùng thỏa thuận, và cùng giữ. Hãy dành một buổi tối để gia đình bạn viết ra tờ của riêng mình.
Lưu ý: các dịch vụ giải trí trực tuyến như Hitclub chỉ dành cho người từ đủ 18 tuổi trở lên. Hãy tuân thủ pháp luật nơi bạn cư trú, dùng trong giới hạn thời gian và ngân sách do bạn tự đặt, và tự chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình.
Tham khảo thông tin tại nhà cái Hitclub.