Lập quỹ giải trí hằng tháng theo nguyên tắc phong bì với Go88
Trên bàn của người đánh máy ngày xưa luôn có vài chiếc phong bì: một cái đựng thư chờ gửi, một cái đựng bản thảo đã duyệt, một cái đựng tem. Mỗi thứ một nơi, nên không bao giờ nhầm. Tôi muốn mượn đúng hình ảnh ấy để nói về ngân sách. Khi bạn giải trí cùng Go88, cách an toàn nhất để giữ tiền không tràn sang những việc quan trọng là cho nó một phong bì riêng, có đáy, có nắp.
Ảnh: Brecht Corbeel / Unsplash
Nguyên tắc phong bì là gì
Phương pháp phong bì là cách quản lý tiền cổ điển: sau khi nhận thu nhập, bạn chia tiền thành từng khoản có tên, mỗi khoản một phong bì. Tiền thuê nhà một phong bì, ăn uống một phong bì, đi lại một phong bì, và giải trí một phong bì. Khi phong bì nào cạn, bạn dừng chi cho khoản đó cho tới kỳ sau.
Giá trị của nó nằm ở sự hữu hình: nhìn thấy phong bì mỏng đi là hiểu ngay mình còn bao nhiêu. Ngày nay, phong bì có thể là tài khoản nhỏ, ví riêng hoặc bảng tính, miễn là ranh giới rõ ràng.
Ngân sách từ con số không
Ghép với phong bì là phương pháp ngân sách từ con số không, tiếng Anh gọi là zero-based. Ý tưởng: mỗi đồng thu nhập trong tháng đều được giao nhiệm vụ trước khi tháng bắt đầu, sao cho thu nhập trừ tổng các khoản được giao bằng đúng không. Không có đồng nào lơ lửng "chưa biết đi đâu", vì tiền không có tên chính là tiền dễ bị tiêu bất chợt.
Thứ tự phân bổ rất quan trọng, và đây là phần cốt lõi của bài này:
- Chi phí thiết yếu trước: nhà ở, điện nước, ăn uống, đi lại, y tế, học tập, trả nợ nếu có.
- Tiết kiệm và quỹ dự phòng: coi như một khoản bắt buộc, không phải thứ "nếu còn thì để".
- Giải trí sau cùng, bằng phần còn lại có chủ đích.
Giải trí đứng cuối không có nghĩa là bị coi nhẹ, mà là nó chỉ được lấy từ phần dư thật sự, không bao giờ cắn vào hai phần trên.
Tách tiền giải trí khỏi chi phí thiết yếu
Đây là ranh giới nên viết đậm nhất. Tiền giải trí là số tiền mà bạn có thể mất hoàn toàn mà cuộc sống không bị ảnh hưởng. Nếu mất khoản đó khiến bạn lỡ tiền nhà, tiền học của con hay bữa ăn, nghĩa là nó không còn là tiền giải trí.
Cách tách cụ thể:
- Mở một ví hoặc tài khoản riêng chỉ dành cho giải trí, và chỉ chuyển vào đó đúng số đã định đầu tháng.
- Không bao giờ chuyển ngược từ các phong bì thiết yếu sang phong bì giải trí. Chiều ngược lại, nếu giải trí còn thừa, có thể chuyển về tiết kiệm.
- Không dùng thẻ tín dụng, khoản vay hay tiền mượn cho phong bì này.
- Không dùng tiền đang dành cho mục tiêu như du lịch, sửa nhà, quỹ khẩn cấp.
Hãy hỏi mình một câu trung thực khi đặt con số: nếu số tiền này biến mất vào cuối tháng, tôi có thấy tiếc nhưng vẫn ổn không? Nếu câu trả lời là không, hãy giảm xuống.
Cách đặt con số hợp lý
Không có mức chung cho mọi người. Tuy nhiên, có vài mốc để tham khảo cách nghĩ, không phải lời khuyên tài chính cá nhân hóa: nhiều người đặt tổng chi cho mọi hình thức giải trí, gồm xem phim, ăn uống ngoài, trò chơi và cả các hoạt động có yếu tố may rủi, ở mức nhỏ trong thu nhập sau khi đã trừ thiết yếu và tiết kiệm. Nếu thu nhập bạn bấp bênh, mức ấy nên nhỏ hơn nữa.
Một mẹo thực tế: chia phong bì thành bốn phần theo tuần. Cuối mỗi tuần, phần nào chưa dùng có thể để dành, nhưng phần tuần này hết thì không lấy từ tuần sau. Cách chia nhỏ ngăn việc dùng sạch ngân sách cả tháng trong vài ngày đầu.
Theo dõi và điều chỉnh theo tháng
Một ngân sách không được xem lại chỉ là một bản thảo bỏ ngăn kéo. Hãy tạo nhịp ba bước:
Đầu tháng, lập phong bì. Ngồi mười lăm phút, viết ra thu nhập, các khoản thiết yếu, tiết kiệm, rồi mới tới con số giải trí.
Giữa tháng, liếc kiểm. Nhìn xem phong bì giải trí còn bao nhiêu so với thời gian đã trôi. Nếu đã hết hơn một nửa mà mới qua một phần ba tháng, hãy chậm lại.
Cuối tháng, tổng kết. Ghi nhanh: đã dùng bao nhiêu, có vượt không, vì sao vượt, cảm giác thế nào. Rồi điều chỉnh con số tháng sau. Nếu cả tháng bạn đều dùng hết sạch phong bì dù đã nhỏ, hãy nhìn lại thói quen. Nếu thu nhập giảm hoặc có khoản phát sinh, hạ mức giải trí xuống, thậm chí về không.
Một nguyên tắc cứng: số dư không dùng của tháng này không phải là quyền lợi để cộng dồn vào tháng sau rồi chi mạnh tay. Hãy chuyển phần dư về tiết kiệm, nếu không bạn đang vô tình tạo lý do để tăng mức tham gia.
Sai lầm thường gặp
- Lập phong bì giải trí rồi nạp thêm khi hết "chỉ lần này".
- Gộp giải trí vào khoản linh tinh, khiến không còn biết mình tiêu bao nhiêu.
- Đặt con số quá cao so với thu nhập, rồi vỡ kế hoạch từ tuần đầu.
- Dùng khoản thưởng hay tiền bất ngờ để nâng phong bì mà không tính lại.
- Không ghi chép nên cuối tháng chỉ còn cảm giác mơ hồ.
- Chi tiền để "gỡ lại" phần đã mất. Đã có lúc phong bì rỗng, nó rỗng, đó là điểm dừng, không phải điểm bắt đầu lượt mới.
Dòng cuối của trang giấy
Phong bì không làm bạn giàu hơn, nhưng nó bảo đảm một điều quý hơn: giải trí cùng Go88 không bao giờ lấn sang chỗ của cơm áo và những kế hoạch lớn. Hết phong bì thì dừng, đến tháng sau lập phong bì mới, đó là toàn bộ bí quyết.
Lưu ý 18+ và chơi có trách nhiệm. Nội dung chỉ dành cho người đủ 18 tuổi trở lên. Hãy tuân thủ pháp luật nơi bạn cư trú, xem hoạt động có yếu tố may rủi chỉ là giải trí, đặt giới hạn thời gian và ngân sách trước khi bắt đầu, và tự chịu trách nhiệm với quyết định của mình. Đây không phải lời khuyên tài chính cá nhân; nếu thấy khó kiểm soát chi tiêu, hãy tạm dừng và tìm sự hỗ trợ phù hợp.
Tham khảo thông tin tại Go 88.