Thiết lập tài khoản phụ giới hạn quyền cho thiết bị dùng chung B52club
Trong những văn phòng cũ, thường chỉ có một chiếc máy đánh chữ đặt ở phòng chung, ai cần gõ thì ra gõ. Để không lẫn bản thảo, mỗi người giữ một ngăn kéo riêng, có khóa riêng, và gõ xong thì rút tờ giấy khỏi máy. Máy tính dùng chung trong gia đình, quán net, văn phòng nhỏ hay máy mượn của bạn bè cũng thế. Nếu bạn dùng B52club trên một thiết bị không phải của riêng mình, thì ngăn kéo riêng chính là tài khoản người dùng tách biệt. Bài này nói cách thiết lập nó và vì sao nó đáng làm.

Ảnh: Gabriel Beaudry / Unsplash
Vì sao phải tách tài khoản người dùng
Khi nhiều người dùng chung một tài khoản trên máy, mọi thứ lẫn vào nhau: lịch sử duyệt web, mật khẩu đã lưu, phiên đăng nhập còn mở, tệp tải về, ảnh chụp màn hình. Chỉ cần một người sơ ý, người kế tiếp có thể vô tình, hoặc cố ý, nhìn thấy tất cả. Trình duyệt thậm chí tự điền sẵn tên đăng nhập, và nếu phiên chưa đóng thì người sau chỉ cần mở trang là vào được tài khoản của bạn.
Tách tài khoản người dùng ở cấp hệ điều hành tạo ra ranh giới thật sự: mỗi người có thư mục, hồ sơ trình duyệt và dữ liệu ứng dụng riêng, người này không đọc được của người kia. Với một dịch vụ có thông tin cá nhân và giao dịch như B52club, ranh giới đó là lớp bảo vệ nền, đặt trước cả mật khẩu.
Quản trị viên và tài khoản giới hạn
Hầu hết hệ điều hành có hai loại tài khoản chính. Tài khoản quản trị có quyền cài phần mềm, đổi cài đặt hệ thống và thêm hoặc xóa người dùng. Tài khoản tiêu chuẩn hay giới hạn chỉ dùng được những gì đã có, không tự cài được phần mềm hay thay đổi cài đặt quan trọng.
Nguyên tắc nên theo là quyền tối thiểu: dùng tài khoản giới hạn cho công việc hàng ngày, chỉ chuyển sang quản trị khi thật cần. Lý do là nếu lỡ mở một tệp độc hại trong tài khoản giới hạn, mã độc khó chiếm được cả hệ thống hơn nhiều so với khi đang chạy bằng quyền quản trị. Trên máy dùng chung, tài khoản của trẻ em hay khách nên là loại giới hạn, và mật khẩu quản trị chỉ người lớn giữ.
Các bước thiết lập
- Mở phần quản lý người dùng trong cài đặt hệ điều hành, thêm một người dùng mới cho riêng bạn.
- Đặt mật khẩu riêng, dài, và không dùng lại mật khẩu của B52club hay của bất cứ dịch vụ nào khác.
- Chọn loại tài khoản tiêu chuẩn thay vì quản trị, trừ khi bạn là người duy nhất quản lý máy.
- Tạo hồ sơ trình duyệt riêng, hoặc dùng cửa sổ riêng tư tạm thời nếu máy thuộc người khác, và đặt trình duyệt xóa dữ liệu khi đóng.
- Tắt tự điền và lưu mật khẩu trong trình duyệt nếu thiết bị có người khác dùng, hoặc đặt khóa chính cho trình quản lý mật khẩu.
- Bật khóa màn hình tự động sau thời gian ngắn, và đặt phải nhập mật khẩu khi thức dậy.
- Giới hạn quyền cài đặt: thiết lập để người dùng thường phải nhập mật khẩu quản trị mới cài được ứng dụng.
- Với trẻ em hoặc khách, bật chế độ kiểm soát nội dung và hạn chế truy cập, để họ không vô tình mở ứng dụng của bạn.
Bảo vệ dữ liệu cá nhân trên máy chung
Ngay cả khi đã tách tài khoản, vài thói quen vẫn cần giữ:
- Không lưu tệp nhạy cảm như ảnh giấy tờ hay ảnh chụp giao dịch ở thư mục chung hoặc màn hình nền.
- Không để trình duyệt "ghi nhớ tôi" trên thiết bị không phải của mình.
- Nếu máy thuộc nơi công cộng, tránh đăng nhập các tài khoản quan trọng nếu có thể, vì không biết máy có phần mềm ghi phím hay không.
- Xóa tệp tải về sau khi dùng, và dọn thùng rác.
- Đừng để phần mềm đồng bộ tự đẩy dữ liệu cá nhân lên một tài khoản đám mây dùng chung.
Đăng xuất sau khi dùng, mọi lần, không ngoại lệ
Đây là bước đơn giản nhưng hay bị bỏ qua nhất. Đóng cửa sổ trình duyệt không có nghĩa là đã đăng xuất; phiên đăng nhập có thể vẫn sống đến vài ngày. Quy trình nên là:
- Đăng xuất khỏi ứng dụng hoặc trang trước tiên.
- Xóa dữ liệu duyệt web của phiên: cookie, bộ nhớ đệm, lịch sử.
- Đóng trình duyệt hoàn toàn.
- Đăng xuất hoặc khóa tài khoản người dùng trên hệ điều hành, thay vì để máy ở trạng thái đang mở.
Nếu bạn vội mà quên, hãy tự tạo nhắc nhở nhỏ: dán một mẩu giấy cạnh màn hình, hoặc quy ước với người nhà rằng ai dùng xong thì phải đăng xuất. Thói quen nhỏ đó đỡ rắc rối hơn nhiều so với việc đổi mật khẩu khẩn cấp sau này.
Sai lầm thường gặp
- Dùng chung một tài khoản người dùng cả nhà "cho tiện".
- Cấp quyền quản trị cho mọi người trên máy.
- Đặt mật khẩu máy dễ đoán, hoặc dán ngay trên màn hình.
- Để trình duyệt lưu mật khẩu rồi cho người khác mượn máy.
- Tưởng chế độ riêng tư là đủ, trong khi tệp tải về và ảnh chụp vẫn ở lại máy.
Checklist cho thiết bị dùng chung
- Mỗi người một tài khoản người dùng, mật khẩu riêng.
- Tài khoản hằng ngày là loại giới hạn.
- Trình duyệt không tự lưu mật khẩu và xóa dữ liệu khi đóng.
- Màn hình tự khóa sau thời gian ngắn.
- Luôn đăng xuất trước khi rời máy.
Chiếc máy chữ chung vẫn gõ ra bản thảo tử tế nếu ai cũng giữ ngăn kéo của mình. Thiết bị dùng chung cũng vậy: tách ranh giới đàng hoàng, và việc dùng B52club của bạn sẽ không phụ thuộc vào sự cẩn thận của người đến sau.
Bài viết chỉ mang tính hướng dẫn an toàn và chơi có trách nhiệm cho người từ đủ 18 tuổi. Mỗi người cần tuân thủ pháp luật tại nơi cư trú, đặt giới hạn giải trí rõ ràng và tự chịu trách nhiệm với quyết định của mình.
Tham khảo thông tin tại B52 club.
