Lập quỹ giải trí hằng tháng theo nguyên tắc phong bì với B52club
Các văn phòng ngày trước thường chia lương theo từng phong bì nhỏ: tiền nhà một phong bì, tiền ăn một phong bì, tiền điện nước một phong bì. Phong bì nào hết thì dừng, không ai tiện tay rút từ phong bì khác. Cách làm giản dị ấy vẫn nguyên giá trị, nhất là khi bạn muốn giữ khoản giải trí, gồm cả thời gian dùng B52club, trong một giới hạn rõ ràng. Bài này hướng dẫn lập quỹ giải trí hằng tháng theo nguyên tắc phong bì và ngân sách bắt đầu từ số không.
Ảnh: Wendy Tan / Unsplash
Nguyên tắc phong bì là gì
Ý tưởng rất đơn giản: chia thu nhập tháng thành các phần, mỗi phần có một mục đích và một mức trần. Phần nào hết thì dừng chi cho phần đó. Phong bì không phải là thứ bạn nhất thiết cầm tiền mặt; nó có thể là các hũ trong ứng dụng, các tài khoản riêng, hay một bảng tính. Điều quan trọng là ranh giới giữa các phần phải rõ và khó bị xóa nhòa lúc bốc đồng.
Giá trị lớn nhất của cách này là nó biến một quyết định khó, "mình có nên chi thêm không", thành một câu hỏi dễ, "phong bì còn tiền không". Khi đã hết, câu trả lời không còn phải tranh luận với cảm xúc.
Ngân sách bắt đầu từ số không
Ngân sách zero-based nghĩa là mỗi đồng thu nhập đều được gán một việc, sao cho thu nhập trừ tổng các khoản đã gán bằng không. Không có khoản "dư lung tung" để rồi chi tiêu vô thức. Các bước tiến hành như sau.
- Tính thu nhập thực nhận của tháng tới, chỉ tính khoản chắc chắn có.
- Liệt kê chi phí thiết yếu: nhà ở, ăn uống, đi lại, điện nước, y tế, học phí, trả nợ nếu có.
- Gán phần tiết kiệm và quỹ dự phòng cho chính mình trước khi tới phần vui chơi. Hãy trả cho tương lai của mình đầu tiên.
- Phần còn lại, nếu có, mới chia cho các khoản linh hoạt, trong đó có quỹ giải trí.
- Kiểm tra: tổng các phần bằng đúng thu nhập, không hơn không kém.
Thứ tự này là điều cốt lõi: giải trí đứng sau thiết yếu và tiết kiệm, không bao giờ đứng trước.
Tách quỹ giải trí khỏi chi phí thiết yếu
Đây là bước quan trọng nhất của cả bài. Quỹ giải trí chỉ nên là khoản bạn sẵn lòng mất hoàn toàn mà cuộc sống không bị ảnh hưởng gì. Nếu nghĩ đến chuyện mất khoản ấy mà bạn thấy lo, nghĩa là mức đó quá cao.
Cách đặt số cụ thể: nhiều người chọn một tỷ lệ nhỏ của khoản linh hoạt, rồi điều chỉnh theo tình hình riêng. Hãy chọn số thấp thay vì cao, vì tăng lên sau dễ hơn nhiều so với cắt xuống. Giải trí ở đây không chỉ gồm B52club mà cả mọi thú vui tốn tiền khác như xem phim, ăn ngoài, game; nếu bạn dành cho B52club một phần của quỹ chung, hãy ghi rõ phần đó.
Về mặt thực hành, hãy chuyển khoản giải trí sang một tài khoản hay ví riêng ngay đầu tháng, và chỉ dùng đúng nơi đó cho mục đích này. Không liên kết thẻ tín dụng, không vay mượn, không rút từ quỹ dự phòng. Khi hết, quỹ ấy đóng cửa tới tháng sau.
Theo dõi trong tháng
Một phong bì chỉ có tác dụng khi bạn nhìn vào nó. Hãy chọn một cách theo dõi nhẹ nhàng mà bạn sẽ thật sự làm.
- Ghi lại mỗi lần chi, kể cả khoản nhỏ, vào bảng tính hay ứng dụng. Việc ghi chép bản thân đã làm ta chậm lại một nhịp.
- Xem số dư mỗi tuần một lần. Nếu dùng hết một nửa quỹ trong tuần đầu thì phải giãn nhịp ra.
- Đặt mốc cảnh báo, chẳng hạn khi còn một phần ba thì chuyển sang chế độ thận trọng.
- Ghi thêm thời gian dùng, vì thời gian cũng là một loại tiền. Đặt giới hạn mỗi lần dùng và báo nhắc ngoài thiết bị.
- Khi quỹ cạn, dừng. Đừng "ứng trước" từ tháng sau, đó là bước đầu của một vòng xoáy.
Điều chỉnh theo tháng
Cuối tháng, ngồi xuống mười lăm phút xem lại. Quỹ có đủ không? Có tháng nào bạn thấy mình chạm đáy quá sớm, hay luôn còn thừa? Tự hỏi: khoản giải trí này có mang lại niềm vui tương xứng không, hay phần nhiều là thói quen? Cảm giác trong và sau khi dùng ra sao?
Nếu quỹ còn dư, đừng thấy đó là "tiền để gỡ". Hãy chuyển phần dư vào tiết kiệm hoặc để sang khoản khác bạn quý. Nếu liên tục cạn sớm, hãy giảm mức trần hoặc giãn nhịp, chứ đừng nâng quỹ lên cho vừa thói quen. Và nếu thu nhập tháng sau giảm, quỹ giải trí là phần đầu tiên được cắt, trước cả tiết kiệm và thiết yếu.
Sai lầm thường gặp
Sai lầm đầu là không có ranh giới thật, để tiền giải trí và tiền sinh hoạt nằm chung một chỗ. Thứ hai là xem quỹ như "vốn" cần sinh lời, rồi cố đòi lại khi mất. Thứ ba là bù thiếu hụt bằng vay mượn hay tiền dành cho hóa đơn. Thứ tư là đặt quỹ quá cao ngay từ đầu vì tự tin, rồi vỡ kế hoạch. Thứ năm là không xem lại cuối tháng, khiến mọi con số dần trượt đi.
Nếu bạn thấy mình liên tục vượt phong bì, giấu người thân về khoản chi, hay không thể dừng khi quỹ đã cạn, hãy coi đó là tín hiệu để xem lại bài tự kiểm và nói chuyện với người tin cậy hoặc chuyên gia hỗ trợ tại nơi bạn sống.
Phong bì chẳng phải thứ gì cầu kỳ, chỉ là những ranh giới nhỏ đặt từ trước. Khi dùng B52club với một phong bì đã dán nhãn, bạn biết rõ mình có thể bỏ ra tối đa bao nhiêu, và niềm vui giải trí vì thế cũng nhẹ nhàng hơn.
Bài viết chỉ mang tính hướng dẫn chơi có trách nhiệm cho người từ đủ 18 tuổi; mỗi người cần tuân thủ pháp luật tại nơi cư trú, đặt giới hạn giải trí rõ ràng và tự chịu trách nhiệm với quyết định của mình.
Tham khảo thông tin tại B52 club.